ابوحامد محمد غزالی آثار ارزشمندی درباره موسیقی دارد و در آن از جنبههای مختلفِ فقهی و فلسفی به موسیقی پرداختهاست. او غیر از آنکه دغدغه اباحت موسیقی و سماع را داشته، به نسبتی میان موسیقی و حقیقت قائل است که اساس نظریات حکمی وی درباب موسیقی است.. برای غزالی دل آدمی مخزنی است و میان موسیقی و دل آدمی به وجود سرّی نهان قائل است، و به همین سبب موسیقی میتواند گوهرهای درون دل آشکار میکند.
غزالی با نگاه صوفیانه خود به ذومراتب بودن انسان قائل است و واکنش انسان به موسیقی را بسته به مرتبه دل انسان متفاوت میداند. غزالی مسائل متعددی را در خلال مباحث خود پیش میکشد که همگی با توجه به نظریات و عقاید وی تحلیل میشوند از جمله: ارتباط موسیقی با زیبایی، مقایسه شعر و موسیقی، جایگاه اراده در وجد. غزالی درباره جایگاه موسیقی و نسبت آن با معرفت نظریات مختص خود دارد و همچنین به عنوان نمایندهای از متصوفه به شیوه متفاوتی از حکما به موسیقی پرداختهاست و تمرکز وی از خود موسیقی به سمت مخاطب و شنونده سماع گردش داشتهاست.
منبع: چکیده پایان نامه "حکمت موسیقی نزد غزالی"
عرفان اسلامی بعدی از تعالیم اسلامی است و نمی تواند ناسازگار با سایر ابعاد باشد. ابعاد هستی شناختی و ارزشی زندگی اجتماعی در الهیات و اخلاق اسلامی بیان شده است و ابعاد حقوقی آن در فقه تبیین گردیده است. عرفان که بعد باطنی تعالیم دینی است، به همه رفتارهای فردی و جمعی آدمی رنگ معنوی می دهد و همه را در جهت قرب به خدا قرار می دهد. بنا بر این، عرفان اسلامی اصیل، مبارزه با ظلم و ستم و استبداد و استعمار از یکسو و کوشش برای استقرار حق و تحقق ارزش های متعالی همچون عدالت، انصاف، احسان و رحمت از سوی دیگر را تأیید و تشویق می کند.